Op 14 april vond de eerste Ronde Tafel ETS Stationair plaats. Deelnemers uit diverse industriële sectoren gingen in gesprek over actuele ontwikkelingen binnen het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS). Daarnaast werd stilgestaan bij de aankomende ETS-review voor de handelsperiode 2031-2035 en de vereenvoudigingen en de administratieve lasten van het EU ETS.
Deelnemers
|
NVDE, VNCI, Tata Teel, MOSA, Sappi, Avebe, AVR, Alco, Eneco, Air Products, NEa |
Ontwikkelingen in het EU ETS
Het EU ETS is een robuust systeem, maar staat tegelijkertijd onder druk door zorgen over het concurrentievermogen en strategische onafhankelijkheid. Sommige landen en bedrijven pleiten voor tijdelijke aanpassingen, zoals het pauzeren van het ETS. Andere partijen, waaronder Nederland, benadrukken het belang van voorspelbaar beleid en wijzen ingrijpende wijzigingen af.
Alle deelnemers, ook de NEa, erkennen de moeilijke positie van de industrie, en de noodzaak om te werken aan concurrentievermogen en strategische onafhankelijkheid. Maar voor de effectiviteit van klimaatbeleid is stabiliteit en voorspelbaarheid een belangrijke voorwaarde. Maatregelen die de voorspelbaarheid aantasten, zoals het recente Commissievoorstel voor aanpassing van de Markt Stabiliteits Reserve (MSR) worden risicovol geacht. Zonder investeringszekerheid kunnen marktinstrumenten hun werk niet doen. Daarnaast is van belang dat er voldoende duurzame alternatieven beschikbaar komen, en dat de regels een gelijk speelveld waarborgen en uitvoerbaar zijn.
De deelnemers benadrukten unaniem het belang van het ETS met voorspelbare CO₂-prijs, maar gaven ook aan dat goede bescherming tegen koolstoflekkage en vraagcreatie essentieel zijn. Binnen de bestaande regels van het ETS is het tijdig beschikbaar komen van informatie een belangrijk aandachtspunt. Een voorbeeld hiervan is de vertraging in het vaststellen van nieuwe benchmarkwaarden voor 2026-2030. Deze vertraging belemmert nu het nemen van beslissingen voor de lange termijn. De NEa kan hierin een rol spelen, door al te beginnen met communiceren over wijzigingen in de regels voordat deze vaststaan. Op die manier krijgen bedrijven meer tijd om zich voor te bereiden.
ETS-review voor de handelsperiode 2031–2035
Op dit moment evalueert de Europese Commissie het EU ETS. Later dit jaar worden de voorstellen voor de volgende handelsperiode verwacht. Er werd tijdens de sessie onder meer bij de onderstaande punten stilgestaan.
- Carbon leakage-bescherming voor non-CBAM-emissies.
- Waardering negatieve emissies (bijv. bioCCS, DACCS).
- Inclusie afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) onder het ETS (mogelijk per 2028).
- Drempelwaarde (20 MW) mogelijk verlaagd.
- Koppeling met andere CO₂-markten en aanpassing MSR-parameters.
De deelnemers gaven aan dat voorspelbaarheid belangrijk is en dat bedrijven voldoende tijd moeten hebben voor de implementatie. Tevens werd de voorkeur uitgesproken dat het CBAM wordt uitgebreid boven nieuwe beschermingsmaatregelen. De NEa werd opgeroepen actiever beleid te beïnvloeden en eerder inzicht te geven in voorgenomen wijzigingen. Een opvallend punt was verder dat de brede steun voor een stabiel ETS in Nederland niet altijd lijkt door te dringen tot Brussel.
Daarnaast kwam ook aan bod dat sectoren en bedrijven sterk kunnen verschillen. Verschillen in de beschikbaarheid van verduurzamingsopties kunnen wellicht een reden zijn om toch te differentiëren. Een praktisch punt is dat grotere bedrijven meer middelen beschikbaar hebben en daardoor beter in staat zijn om het complexe regellandschap te overzien, wat het gelijke speelveld aantast.
Vereenvoudiging en administratieve lasten EU ETS
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat onderzocht de regeldruk van het ETS. Een belangrijk punt daarin is dat de NEa vaker en meer gestructureerd over nieuwe regelgeving kan communiceren. Dit hebben we ter harte genomen. De NEa helpdesk en informatiebijeenkomsten worden positief beoordeeld, en er is vanuit de deelnemers toch nog meer behoefte aan meer praktische hulp.
Conclusies en aanbevelingen
- Stabiliteit boven alles
Het EU ETS moet niet worden verzwakt. Voorspelbaarheid is cruciaal voor investeringszekerheid. - CBAM en vraagcreatie
Deze moeten samen met het ETS werken om concurrentievermogen te waarborgen. - Tijdige regelgeving
Belangrijke parameters zoals de benchmarks moeten eerder bekend zijn (bij voorkeur in zomer voorafgaand aan het nieuwe jaar). - Uitvoerbaarheid
Er is behoefte aan meer praktische ondersteuning door de NEa, met name voor nieuwe deelnemers. Daarnaast is kennisbehoud bij de bedrijven belangrijk. Tijdige en gestructureerde communicatie van de NEa is een voorwaarde.
Vervolg
De bijeenkomst werd positief ontvangen door de deelnemers. Gezien de verwachte snelle ontwikkelingen van de ETS-review organiseert de NEa na de zomer een nieuwe Ronde Tafel.