Eind juli 2026 stelt de NEa de toewijzingen vast van gratis rechten aan Nederlandse ETS-installaties voor de periode 2026-2030. Dit gebeurt in het Nationale Toewijzingsbesluit 2026–2030, op basis van de Europese toewijzingsregels uit de FAR-verordening.
Voorafgaand aan de vaststelling controleert de Europese Commissie alle invoergegevens en de berekende toewijzingen. Alleen met goedkeuring van de Commissie kan de NEa toewijzingen definitief maken.
Deze pagina zet de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van periode 2021-2025 op een rij, en geeft een nadere toelichting.
Van het totale aantal rechten binnen het EU ETS (de ‘cap’) komt 43% in aanmerking voor gratis toewijzing.
De verdeling over de installaties hangt daarbij af van verschillende factoren. De belangrijkste hiervan zijn:
- Activiteitsniveau: Het jaarlijkse productieniveau (in ton of teraJoule)
- Benchmarkwaarden: het aantal gratis rechten per eenheid productie voor een bepaald product)
- Reductiefactoren:
- Uitwisselbaarheidsfactor: Voor producten met indirecte emissies door verbruikte elektriciteit
- CL-factoren: voor producten zonder significant risico op koolstoflekkage
- CBAM-factoren: voor producten die onder het CBAM-mechanisme vallen
- Strafkorting: Een eventuele korting van 20% op het totale aantal toegewezen rechten als niet aan specifieke voorwaarden (conditionaliteiten) wordt voldaan.
Wijzigingen in handelsperiode 4b (2026–2030)
In handelsperiode 4b (2026-2030) zijn deze factoren aangepast ten opzichte van periode 4a (2021-2025). De Europese Commissie wil hiermee de verduurzaming van de Europese industrie versnellen. Hierdoor zijn zowel de totale hoeveelheid gratis rechten als de verdeling over de sectoren binnen dat totaal, anders dan in de vorige periode. De belangrijkste wijzigingen worden hieronder toegelicht.
Het totaal aantal emissierechten binnen het EU ETS (de ‘cap’) neemt ieder jaar af. Het tempo waarin dit gebeurt ligt vast in de ETS-richtlijn. Het totaal aantal toe te wijzen rechten is beperkt tot 43% van de cap.
Als het aantal aangevraagde rechten hoger is dan de cap, worden alle toewijzingen met eenzelfde percentage.
In periode 4b gelden de volgende aanpassingen voor het activiteitsniveau:
- Verbruikte warmte die met elektriciteit is opgewekt, mag worden opgeteld bij het activiteitsniveau van de warmtebenchmark.
- Warmte die is teruggewonnen uit de brandstofbenchmark hoeft niet meer te worden afgetrokken van het activiteitsniveau van deze subinstallatie.
Deze aanpassingen belonen elektrificatie en warmte-integratie met extra gratis rechten vergeleken met de periode 4a.
De Europese Commissie heeft onlangs herziene benchmarkwaarden vastgesteld voor:
- 52 producten (de productbenchmarks),
- de warmtebenchmark
- brandstofbenchmark.
Deze laatste twee worden ‘fallback-benchmarkwaarden’ genoemd en gelden voor producten zonder een eigen productbenchmark.
Bij de herziening van benchmarkwaarden is de Commissie gebonden aan de regels uit de ETS-richtlijn. Dat betekent dat de nieuwe benchmarkwaarden moeten worden gebaseerd op de emissies en productieniveaus van de 10% meest efficiënte installaties in de EU in de jaren 2021-2022. Daarnaast is er een minimaal en een maximaal reductietempo vastgelegd. Berekende benchmarkwaarden die buiten deze grenzen liggen, worden uiteindelijk aangepast tot een waarde binnen deze bandbreedte.
Meeste waarden lager vastgesteld
Voor de meeste benchmarkwaarden geldt – in lijn met de daling van de totale hoeveelheid rechten binnen het ETS - dat deze in handelsperiode 4b lager zijn dan in handelsperiode 4a. Het gevolg is dat installaties voor deze producten bij een gegeven productieniveau minder gratis rechten toegewezen krijgen. Voor 9 producten zijn de waarden juist hoger, omdat de Commissie indirecte emissies door elektriciteitsverbruik heeft meegenomen. Dit zorgt voor consistentie met het schrappen van de uitwisselbaarheidsfactor (zie recital 6 bij de verordening).
De waarden voor de warmte- en brandstofbenchmark zijn in periode 4b 34% lager dan in 4a. Dit is een direct gevolg van de herzieningsregels in de ETS-richtlijn. Omdat een aantal lidstaten zorgen heeft geuit over deze waarden, zal de Commissie bij de aanstaande ETS-herziening een voorstel indienen om ze te verhogen (zie recital 16).
In fase 4a werd het aantal toegewezen rechten voor energie-intensieve producten verlaagd vanwege indirecte emissies door elektriciteitsverbruik. Vanuit de gedachte dat ook die elektriciteit geproduceerd moest worden waarbij emissies vrijkomen. Deze uitwisselbaarheidsfactor is in periode 4b afgeschaft, omdat de emissies van elektriciteitsproductie in de EU sterk zijn afgenomen. Hiermee wordt elektrificatie beloond.
Carbon Leakage List
In de Carbon Leakage List heeft de Europese Commissie vastgelegd voor welke producten het risico op koolstoflekkage als niet-significant wordt gezien. Voor deze producten wordt het aantal gratis toe te wijzen rechten versneld afgebouwd (zichtbaar in de CL-factoren).
Gevolg: Hoewel de lijst en factoren in handelsperiode 4b ongewijzigd zijn, betekent dit dat de toewijzing voor producten zonder CL-status, (dus waar een geringe kans is op carbon leakage), in 2030 is uitgefaseerd. Installaties die deze producten produceren ontvangen in handelsperiode 4b minder gratis rechten voor deze producten.
CBAM-factoren
In verordening (EU) 2023/956 is vastgelegd voor welke producten de gratis rechten in de komende jaren versneld afgebouwd worden, omdat het CBAM-mechanisme per 2026 in werking is getreden. De afbouw is zichtbaar in de CBAM-factoren.
Gevolg: Hierdoor ontvangen installaties voor deze producten in periode 4b minder gratis rechten. In 2035 ontvangen ze voor deze producten geen gratis rechten meer.
Installaties met de hoogste CO₂-emissie per eenheid product in de EU moeten een klimaatneutraliteitsplan opstellen en implementeren. In Nederland gaat dit om 7 installaties.
Als een installatie deze verplichtingen niet nakomt, moet de NEa het aantal toegewezen rechten met 20% korten.
Aangepaste benchmarks
In onderstaande tabellen vindt u een overzicht van de benchmarkwaarden voor handelsperiode 4b. Er is een kolom toegevoegd die het verschil met periode 4a percentueel laat zien.
Tabel 1 biedt een ordening naar impact ; hoogte van het relatieve verschil.
Tabel 2: kent een indeling als die door de commissie wordt gehanteerd.
Tabel 1: Benchmark op volgorde van impact
| Product | Benchmarkwaarde handelsperiode 4b (EUA’s-ton) | Verschil met handelsperiode 4a |
|---|---|---|
| Agglomerated iron ore | 0,086 | -45,20% |
| Iron casting* | 0,164 | -41,80% |
| Mineral wool | 0,341 | -36,40% |
| EAF high alloy steel* | 0,176 | -34,30% |
| Uncoated fine paper | 0,159 | -34,30% |
| Coated fine paper | 0,159 | -34,30% |
| Tissue | 0,167 | -34,30% |
| Nitric acid | 0,151 | -34,30% |
| Styrene | 0,264 | -34,20% |
| Coke | 0,143 | -34,10% |
| Short fibre kraft pulp* | 0,06 | -34,10% |
| Newsprint | 0,149 | -34,10% |
| EAF carbon steel* | 0,142 | -34,00% |
| Testliner and fluting | 0,124 | -34,00% |
| Adipic acid* | 1,4 | -34,00% |
| Heat BM | 31,2 | -34,00% |
| Fuel BM | 28,1 | -34,00% |
| Uncoated carton board | 0,119 | -33,90% |
| Coated carton board | 0,137 | -33,80% |
| Sulphite pulp, thermo-mechanical and mechanical pulp | 0,01 | -33,30% |
| Recovered paper pulp | 0,02 | -33,30% |
| Dried secondary gypsum | 0,009 | -30,80% |
| Carbon black | 1,048 | -29,40% |
| Pavers | 0,108 | -26,00% |
| Continuous filament glass fibre products | 0,232 | -24,90% |
| Spray-dried powder | 0,046 | -20,70% |
| Facing bricks | 0,085 | -19,80% |
| Ethylene oxide-ethylene glycols | 0,321 | -17,50% |
| Sintered dolime* | 1,162 | -17,40% |
| Bottles and jars of colourless glass | 0,242 | -16,60% |
| Long fibre kraft pulp* | 0,04 | -13,00% |
| E-PVC* | 0,161 | -11,00% |
| Pre-bake anode | 0,29 | -7,10% |
| White cement clinker* | 0,89 | -7,00% |
| Steam cracking | 0,638 | -6,30% |
| Grey cement clinker* | 0,657 | -5,20% |
| Phenol-acetone* | 0,219 | -4,80% |
| Lime* | 0,693 | -4,40% |
| Plaster* | 0,045 | -4,30% |
| Hot metal | 1,248 | -3,10% |
| Ammonia | 1,522 | -3,10% |
| Aluminium* | 1,423 | -2,80% |
| Dolime* | 0,792 | -2,80% |
| Bottles and jars of coloured glass | 0,233 | -1,70% |
| Float glass* | 0,394 | -1,30% |
| Roof tiles | 0,121 | 0,80% |
| Synthesis gas (syngas) | 0,19 | 1,60% |
| Refinery products | 0,0232 | 1,80% |
| Aromatics | 0,0232 | 1,80% |
| Plasterboard | 0,122 | 10,90% |
| Hydrogen | 7,98 | 16,70% |
| S-PVC | 0,08 | 21,20% |
| Vinyl chloride monomer (VCM) | 0,191 | 23,20% |
| Soda ash* | 1,122 | 49,00% |
* product wordt momenteel niet in Nederland geproduceerd
Tabel 2: Benchmark op volgorde indeling Commissie
| Product | Benchmarkwaarde handelsperiode 4b (EUA’s - ton) | Verschil met handelsperiode 4a |
|---|---|---|
| Refinery products | 0,0232 | 1,80% |
| Coke | 0,143 | -34,10% |
| Agglomerated iron ore | 0,086 | -45,20% |
| Hot metal | 1,248 | -3,10% |
| EAF carbon steel* | 0,142 | -34,00% |
| EAF high alloy steel* | 0,176 | -34,30% |
| Iron casting* | 0,164 | -41,80% |
| Pre-bake anode | 0,29 | -7,10% |
| Aluminium* | 1,423 | -2,80% |
| Grey cement clinker* | 0,657 | -5,20% |
| White cement clinker* | 0,89 | -7,00% |
| Lime* | 0,693 | -4,40% |
| Dolime* | 0,792 | -2,80% |
| Sintered dolime* | 1,162 | -17,40% |
| Float glass* | 0,394 | -1,30% |
| Bottles and jars of colourless glass | 0,242 | -16,60% |
| Bottles and jars of coloured glass | 0,233 | -1,70% |
| Continuous filament glass fibre products | 0,232 | -24,90% |
| Facing bricks | 0,085 | -19,80% |
| Pavers | 0,108 | -26,00% |
| Roof tiles | 0,121 | 0,80% |
| Spray-dried powder | 0,046 | -20,70% |
| Mineral wool | 0,341 | -36,40% |
| Plaster* | 0,045 | -4,30% |
| Dried secondary gypsum | 0,009 | -30,80% |
| Plasterboard | 0,122 | 10,90% |
| Short fibre kraft pulp* | 0,06 | -34,10% |
| Long fibre kraft pulp* | 0,04 | -13,00% |
| Sulphite pulp, thermo-mechanical and mechanical pulp | 0,01 | -33,30% |
| Recovered paper pulp | 0,02 | -33,30% |
| Newsprint | 0,149 | -34,10% |
| Uncoated fine paper | 0,159 | -34,30% |
| Coated fine paper | 0,159 | -34,30% |
| Tissue | 0,167 | -34,30% |
| Testliner and fluting | 0,124 | -34,00% |
| Uncoated carton board | 0,119 | -33,90% |
| Coated carton board | 0,137 | -33,80% |
| Carbon black | 1,048 | -29,40% |
| Nitric acid | 0,151 | -34,30% |
| Adipic acid* | 1,4 | -34,00% |
| Ammonia | 1,522 | -3,10% |
| Steam cracking | 0,638 | -6,30% |
| Aromatics | 0,0232 | 1,80% |
| Styrene | 0,264 | -34,20% |
| Phenol-acetone* | 0,219 | -4,80% |
| Ethylene oxide - ethylene glycols | 0,321 | -17,50% |
| Vinyl chloride monomer (VCM) | 0,191 | 23,20% |
| S-PVC | 0,08 | 21,20% |
| E-PVC* | 0,161 | -11,00% |
| Hydrogen | 7,98 | 16,70% |
| Synthesis gas (syngas) | 0,19 | 1,60% |
| Soda ash* | 1,122 | 49,00% |
| Heat BM | 31,2 | -34,00% |
| Fuel BM | 28,1 | -34,00% |
* product wordt momenteel niet in Nederland geproduceerd