Er zijn twee manieren in het Europese emissiehandelsystem (EU ETS) om emissierechten beschikbaar te stellen aan bedrijven: gratis toewijzing en veiling. Sinds de derde handelsperiode gestart is in 2013, worden er jaarlijks minder emissierechten gratis verleend, en een groter deel geveild. Tijdens de gehele derde handelsperiode wordt naar verwachting ongeveer 57 procent van alle beschikbare rechten via veiling op de markt gebracht.

De veiling wordt daarom steeds belangrijker. In de EU verordening 1031/2010 is vastgelegd dat iedere lidstaat een veiler moet aanwijzen. Voor Nederland is de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) aangewezen als veiler. De NEa monitort het verloop en de financiële afwikkeling van de veilingen en stelt jaarlijkse veilingrapportages op.

Hoe werken veilingen

De Nederlandse emissierechten worden geveild op een gemeenschappelijke Europese veiling. Deze veilingen worden driemaal per week uitgevoerd door het veilingplatform EEX. 25 EU-lidstaten veilen hun rechten via deze gemeenschappelijke veiling. Op de veiling worden zowel algemene emissierechten (EUA) als luchtvaartemissierechten (EUAA) geveild. De veiling is toegankelijk voor alle bedrijven die aan de eisen van het veilingplatform voldoen. Op dit moment zijn er ongeveer 70 partijen toegelaten als bieder voor emissierechten tot het handelsplatform EEX. Het gros hiervan zijn bedrijven die verplicht deelnemen aan emissiehandel. Daarnaast treden ook beleggers, banken en kredietinstellingen op als bieder.

De veilingprijs, de prijs waartegen emissierechten tijdens één veiling worden verkocht, komt tot stand door biedingen. Biedingen worden gesloten ingediend binnen de vooraf vastgestelde biedingstijd, zonder dat bieders de biedingen van anderen kunnen zien. Als de vraag het aanbod overschrijft, ontvangen de bieders met lage biedingen geen rechten. Eén werkdag na de veiling ontvangen de winnende partijen de emissierechten op hun rekening in het CO2-register.

Opbrengst veilingen

Het aangeboden veilingvolume en de uiteindelijke veilingprijs is openbare informatie.  De opbrengst van de Nederlandse geveilde rechten komt ten goede van de  algemene begrotingsmiddelen en wordt verantwoord in de begroting van het ministerie van EZK. De prijs van emissierechten op veiling wordt dus door de markt bepaald en komt tot stand door vraag en aanbod. De prijs is veranderlijk en wordt beïnvloed door beleidsmaatregelen en factoren als ontwikkelingen in de energiemarkten.