Voorwoord

Terugkijkend op 2025, zie ik een jaar waarin de NEa niet alleen verder is gegroeid, maar vooral ook volwassener is geworden. Een nieuw bedrijfsplan met daarin meer aandacht voor structuur en stabiliteit, maar bovenal ook een jaar van flexibiliteit, samenwerking en maatschappelijke impact. De klimaatopgave is urgenter dan ooit, en onze rol als toezichthouder, uitvoerder en strategisch adviseur is daarbij essentieel. Dit jaarverslag, samen met de Stand van de Uitvoering, laat zien hoe we die rol hebben ingevuld met oog voor het publieke belang, de praktische uitvoerbaarheid en de toekomstbestendigheid van ons werk.

Drie domeinen, een missie
2025 was het jaar waarin al onze domeinen samen optrokken om de klimaattransitie vorm te geven. Of het nu ging om Emissiehandel, Hernieuwbare Energie of Serviceverlening & Organisatie, elk domein heeft op zijn eigen manier bijgedragen aan onze gezamenlijke missie: een klimaatneutrale samenleving en een groen en concurrerend bedrijfsleven.

Domein Emissiehandel kreeg definitief vorm met meer ruimte voor innovatie en pragmatisme. De noodzakelijke drempelverlaging voor de CBAM was hier een mooi voorbeeld van en bij ETS Zeevaart bouwden we eigen IT-tools en zetten we satellietdata in om de regelgeving werkbaar te krijgen.

Ook het domein Hernieuwbare Energie bewees wendbaarheid bij de implementatie van RED3. Ondanks veel korte termijn wijzigingen in wet- en regelgeving bleven we resultaatgericht. We versterkten ketentoezicht, en lieten eveneens zien dat we niet alleen regels handhaven, maar ze ook werkbaar maken.

Domein Serviceverlening & Organisatie is de onzichtbare motor achter onze successen. Zij zorgden bijvoorbeeld voor betere huisvesting, een vlotte systeemovergang van IenW naar EZK/KGG en een versterkte digitale infrastructuur. En ook onze helpdesk, die elke dag honderden vragen beantwoordt en dus een belangrijk onderdeel zijn in onze handhavingsondersteuning, heeft bewezen wendbaar te zijn.

Samenwerking als sleutel tot succes
Een van de meest goede ontwikkelingen van 2025 is de versterkte samenwerking, zowel intern als extern. Binnen de NEa werken domeinen steeds nauwer samen, bijvoorbeeld in het ETS2-RED3-programma. Dat is nodig omdat regelingen steeds meer in elkaar grijpen. Extern hebben we onze positie als strategisch adviseur versterkt, zowel nationaal als in Europa. Of het nu gaat om het aanpassen van CBAM, het ontwikkelen van controletools voor ETS Zeevaart die nu Europees worden overgenomen of het meedenken over flankerend beleid, we hebben laten zien dat we niet alleen toezicht houden en handhaven, maar ook meebouwen aan betere regelgeving.

Dat geldt ook voor onze relatie met bedrijven. We willen geen afstandelijke toezichthouder zijn, maar een partner in de transitie. Dat betekent: duidelijke regels, maar ook ruimte voor dialoog en praktische oplossingen. Bijvoorbeeld door voorlichting en handhavingsondersteuning, zoals trainingen voor bedrijven die moeite hebben met rapportageverplichtingen. Of door frauderisico’s aan te pakken met ketensamenwerking, zoals in de biobrandstofsector, waar we samen met marktpartijen, politie en douane werken aan een robuuster systeem.

Het publieke belang als kompas
In 2025 hebben we ons nieuwe bedrijfsplan - Horizon 2025-2028 - geïmplementeerd en verder vormgegeven. Met een nieuwe visie en nieuwe kernwaarden: toegankelijk, toonaangevend en toegewijd, zijn we aan de slag gegaan. Dat betekent dat we niet alleen kijken naar wat de wet voorschrijft, maar ook naar wat werkelijk bijdraagt aan een klimaatneutrale samenleving en een groen en concurrerend bedrijfsleven. Soms betekent dat dat we flexibel moeten zijn, zoals bij de interpretatie van rapportageverplichtingen voor complexe bedrijfsstructuren. Maar altijd met één voorwaarde: het publieke belang moet gediend zijn.

Uitdagingen en lessen voor de toekomst
2025 was niet zonder uitdagingen. En 2026 zal dat ook niet zijn. Geopolitieke ontwikkelingen dwingen na te denken over de vraag hoe Europa weerbaarder kan worden. En hoe we de noodzakelijke economische groei kunnen realiseren. We zien dat ambitieus klimaatbeleid daardoor onder druk staat. Recentelijk is het ETS systeem op onderdelen aangepast en bij de komende review in 2026 zal de discussie over de relatie tussen klimaatbeleid en economische groei ongetwijfeld weer gevoerd worden. Maar verdere verduurzaming en energietransitie zijn juist noodzakelijk voor het realiseren van deze opgaven. Het is niet aan de NEa om te bepalen hoe hoog de ambitie van klimaatbeleid is. Echter wijst het bestuur van de NEa er wel op hoe belangrijk het is dat bedrijven kunnen bouwen op consistent en uitvoerbaar klimaatbeleid met duidelijke en stabiele lange termijn doelen. Want alleen als bedrijven weten waar ze aan toe zijn, kunnen ze duurzame investeringen doen. In het interview met het bestuur gaan we hier uitgebreid op in.

20-jarig jubileum: een moment van reflectie
In 2025 vierden we ook ons 20-jarig bestaan. Een mijlpaal die laat zien hoever we zijn gekomen: van een kleine organisatie met een beperkte opgave naar een toonaangevende autoriteit met 170 medewerkers en een brede verantwoordelijkheid in het klimaatbeleid. Maar wat vooral blijft, is ons DNA: een organisatie die toegankelijk is, toegewijd aan haar missie en toonaangevend in haar vakgebied.

Mark Bressers
Directeur-bestuurder Nederlandse Emissieautoriteit (NEa)
April 2026