De Europese Commissie heeft op 26 juni 2026 de benchmarkwaarden voor de periode 2026-2030 (handelsperiode 4b) vastgesteld. Deze waarden vormen de basis voor de toewijzing van gratis emissierechten aan EU ETS-installaties. Installaties van sectoren met een hoog risico op koolstoflekkage kunnen in aanmerking komen voor de ontvangst van deze gratis emissierechten. De toewijzing vindt plaats op basis van de hoeveelheid geproduceerd product, vermenigvuldigd met de benchmarkwaarde voor dat product.
Beeld: © I-stock/NEa
Nieuwe benchmarkwaarden gebaseerd op historische gegevens
Een benchmarkwaarde geeft aan hoeveel CO2 vrijkomt bij het productieproces van een specifiek product in de efficiëntste installaties in de Europese Unie. Deze waarden zijn gebaseerd op de gegevens uit de datarapporten over 2019-2023, die EU ETS-installaties in 2024 hebben ingediend. Na een uitgebreide controle door de nationale autoriteiten en de Europese Commissie zijn deze gegevens formeel geaccepteerd met besluit (EU) 2026/1312. Op basis hiervan zijn benchmarkwaarden bepaald voor 52 producten/productgroepen. Daarnaast zijn benchmarkwaarden vastgesteld voor het gebruik van warmte en brandstof. Deze zogenoemde ‘fallback-benchmarkwaarden’ worden gebruikt als er voor een product geen specifieke benchmarkwaarde beschikbaar is.
De meeste benchmarkwaarden worden lager
In lijn met het dalende emissieplafond (de ‘cap’) van het EU ETS zijn de meeste benchmarkwaarden voor handelsperiode 4b lager dan die voor periode 4a (2021-2025). Dit geldt ook voor de fallback-benchmarkwaarden.
Voor een aantal producten, zoals raffinaderijproducten en waterstof, geldt echter een uitzondering. Om de berekening van de benchmarkwaarden consistent te maken met de in de afgelopen jaren gewijzigde toewijzingsregels, zijn voor deze producten de door de installaties gerapporteerde emissies gecorrigeerd voor het elektriciteitsverbruik. Hierdoor zijn de benchmarkwaarden voor deze producten minder aangescherpt of in enkele gevallen zelfs hoger dan die in handelsperiode 4a. De meeste installaties zullen hierdoor minder gratis rechten ontvangen dan in de vorige handelsperiode.
Fallback-benchmarkwaarden zullen in 2027 waarschijnlijk worden aangepast
Bij het vaststellen van benchmarkwaarden is de Europese Commissie gebonden aan de regels uit de ETS-richtlijn. Verschillende lidstaten hebben echter bezwaren geuit tegen de wijze waarop met name de fallback-benchmarkwaarden volgens deze regels zijn berekend. De Commissie heeft daarom aangekondigd later dit jaar met een voorstel te komen om deze regels aan te passen. Als dat wordt aangenomen, zullen de fallback-benchmarkwaarden naar verwachting in 2027 opnieuw worden vastgesteld. Dit zal naar verwachting leiden tot een hogere toewijzing van gratis rechten voor installaties die gebruik maken van deze benchmarkwaarden.
Op de website van de NEa vindt u een nadere toelichting op de systematiek van toewijzing van gratis emissierechten en een overzicht van de vastgestelde benchmarkwaarden en de afwijkingspercentages ten opzichte van de vorige handelsperiode.
Voorziene gevolgen vaststelling benchmarks voor handelsperiode 4b op de verdeling van gratis rechten naar sector. De cijfers en verdeling zijn voorlopig.
Nationale Toewijzingsbesluit volgt in juli
Nu de benchmarkwaarden zijn vastgesteld, kan de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) de voorlopige toewijzing voor 2026-2030 bepalen en deze vastleggen in het Nationale Toewijzingsbesluit 2026-2030 en deze vervolgens voorleggen aan de Europese Commissie. Installaties krijgen eind juli hierover bericht van de NEa. Zo snel mogelijk daarna en na goedkeuring door de Commissie zal de storting van deze rechten plaatsvinden.