De Europese Commissie publiceerde op vrijdag 17 juli 2026 het voorstel voor een herziening van het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS). De Commissie blijft het EU ETS zien als de belangrijkste pijler van het Europese klimaatbeleid. Het voorstel bevat wijzigingen in de werking van het EU ETS met het oog op drie doelen: emissiereductie, concurrentievermogen en autonomie. Het klimaatdoel verandert niet. In 2040 moet de CO2-uitstoot in Europa 90% lager zijn dan in 1990 en in 2050 moet Europa klimaatneutraal zijn. Het voorstel moet ervoor zorgen dat de doelstelling voor 2040 wordt gehaald.
Hoofdlijnen van het voorstel
Hieronder lichten we de belangrijkste onderdelen van het voorstel toe. Voor de volledige, officiële tekst verwijzen we naar de website van de Europese Commissie: voorstel voor ETS-herziening.
Binnen het EU ETS neemt het aantal beschikbare emissierechten ieder jaar af (met de lineaire reductiefactor of LRF). In de huidige regelgeving gebeurt dat met 4,3% per jaar in de periode 2024-2027 en met 4,4% per jaar in de periode 2028-2030. De Europese Commissie stelt voor dit tempo na 2030 te verlagen naar 3,7% per jaar in de periode 2031-2035 en naar 1,7% per jaar in de periode 2036-2040. Daarbovenop wordt vanaf 2036 260 Mton aan emissierechten ingezet om internationale koolstofkredieten aan te kopen. Deze kredieten kunnen vervolgens onder voorwaarden worden ingezet in het EU ETS. Als er onvoldoende kredieten beschikbaar zijn, dan gaat de lineaire reductiefactor voor 2036-2040 naar 2,7% per jaar.
De prijs van een emissierecht komt tot stand door vraag en aanbod. De marktstabiliteitsreserve (MSR) helpt het aantal emissierechtemissierechten op de markt in balans te houden. Zijn er te veel rechten op de markt dan haalt de EU een deel daarvan uit de markt en stopt dit in de reserve. Is er te weinig aanbod dan kunnen rechten uit de reserve terugkomen op de markt. De Commissie stelt voor het percentage rechten dat jaarlijks in of uit de reserve gaat te verlagen van 24% naar 12%. Ook bevestigt het voorstel dat emissierechtemissierechten die langdurig in de reserve blijven, niet langer automatisch worden vernietigd.
De Commissie stelt voor om permanente koolstofverwijdering sterker te belonen onder het EU ETS. Bedrijven kunnen hiermee hun eigen fossiele uitstoot compenseren met CO₂ die blijvend uit de atmosfeer wordt verwijderd en ondergronds wordt opgeslagen, bijvoorbeeld door CO₂ af te vangen bij biomassa-verbrandingsinstallaties (BioCCS) of rechtstreeks uit de lucht (DACCS). Ook start de Commissie een opkoopprogramma voor permanente koolstofverwijdering.
Het toewijzen van gratis emissierechten is een middel om te voorkomen dat industriële productie wordt verplaatst naar buiten de EU. Het aantal gratis emissierechten voor de industrie wordt verruimd en het mechanisme blijft ook na 2030 bestaan. Tegelijkertijd wordt de toewijzing voorwaardelijk: installaties moeten na 2030 elke vijf jaar een emissiereductieplan maken en aantonen wat de behaalde resultaten zijn. 80% van de gratis emissierechten wordt toegekend op basis van het emissiereductieplan. De toekenning van de resterende 20% hangt af van de uitgevoerde investeringen en de daarmee behaalde resultaten.
Het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) is de Europese koolstofheffing aan de grens. Dit is een nieuw mechanisme om te voorkomen dat productie wordt verplaatst naar landen buiten de EU. Voor sectoren die CBAM-goederen produceren zal CBAM op termijn in de plaats komen van het toewijzen van gratis emissierechten. De Commissie stelt voor de afbouw van gratis emissierechten voor deze sectoren te vertragen en te verlengen tot 2038.
De Commissie wil meer geld beschikbaar maken om de verduurzaming van de Europese industrie te versnellen. Zo wordt het Innovatiefonds uitgebreid en komt er een nieuwe Industrial Decarbonisation Bank. Via deze bank wordt in totaal 100 miljard euro beschikbaar gesteld om bedrijven te ondersteunen bij het verduurzamen van hun productieprocessen. Daarnaast wordt ook het Moderniseringsfonds versterkt om de energietransitie in de armste 13 lidstaten te ondersteunen. Lidstaten moeten minimaal de helft van de nationale opbrengsten van het EU ETS gaan besteden aan investeringen voor verduurzaming.
De Commissie stelt voor het toepassingsbereik van het EU ETS voor de luchtvaart uit te breiden. Het voorstel breidt het toepassingsbereik uit met vertrekkende vluchten vanuit de Europese Economische Ruimte naar bestemmingen binnen een straal van 5.000 kilometer en met vluchten met privéjets. Voor vluchten die al onder de internationale CORSIA-regeling vallen, bevat het voorstel bepalingen om dubbele beprijzing te voorkomen. Daarnaast wordt de bestaande ondersteuning voor de overstap naar Sustainable Aviation Fuel uitgebreid.
De Commissie stelt voor de ondergrens voor de scheepvaart te verlagen, zodat bepaalde scheepstypes tussen 400 en 5.000 brutotonnage (een maat voor de grootte van een schip) ook moeten betalen voor hun uitstoot. Er komt daarnaast geld beschikbaar om de overstap naar schonere scheepsbrandstoffen en emissieloze voortstuwing te ondersteunen. Het voorstel bevat ook bepalingen om dubbele beprijzing te voorkomen voor reizen die onder de internationale regeling van het IMO gaan vallen. De introductie van de offshore-sector in het ETS wordt vereenvoudigd met het oog op een gelijk speelveld.
De Commissie stelt voor afvalverbrandingsinstallaties vanaf 2031 onder het EU ETS te brengen. Dit gebeurt in stappen. Lidstaten kunnen tot 2035 onder bepaalde voorwaarden een uitzondering aanvragen. Tegelijk introduceert de Commissie een monitorings- en rapportageverplichting voor de methaanemissies van afvalstort.
Wat betekent dit nu voor bedrijven?
Op dit moment verandert er nog niets voor bedrijven die onder het EU ETS of CBAM vallen. Het gaat om een voorstel van de Europese Commissie. De bestaande regelgeving blijft van kracht totdat de Europese wetgevingsprocedure is afgerond en nieuwe regelgeving is vastgesteld.
Het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie moeten hierover nog onderhandelen en het voorstel goedkeuren voordat de nieuwe regels kunnen ingaan. Tijdens dit wetgevingsproces kunnen onderdelen van het voorstel nog wijzigen. De beoogde ingangsdatum is 2031, maar voor sommige onderdelen is het voorstel om deze al in 2028 te laten ingaan.
Zodra de definitieve regelgeving is vastgesteld en duidelijk is wat dit betekent voor bedrijven die onder het EU ETS en/of CBAM vallen informeren wij hierover via onze website en andere communicatiekanalen.
Vragen
Vragen over het voorstel? Raadpleeg dan de documenten en de veelgestelde vragen van de Europese Commissie: vragen en antwoorden over de ETS-herziening (QANDA/26/1598).
Wat gebeurt er aanvullend?
Naast het ETS-voorstel presenteerde de Commissie een plan om Europa sneller op elektriciteit te laten overstappen in plaats van gas en olie. Hierin stelt de Commissie een indicatief streefcijfer voor van 46% elektrificatie van het energieverbruik in 2040, tegenover ongeveer een kwart nu.
Beeld: © I-stock/NEa