20 jaar NEa: Van stempelwerk tot systeemverandering

Een interview met de oude garde

Den Haag, 2005. In een kantoorpand aan het Willem Witseplein zit een handvol ambtenaren gebogen over stapels papier. Ze stempelen, controleren, bellen… Ze werken aan de implementatie van het emissiehandelsysteem (EU ETS) en leggen zo de eerste steen voor wat later uitgroeit tot een groeiende autoriteit: de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa). “Het EU ETS was nieuw en één van de belangrijkste instrumenten van de EU in de strijd tegen klimaatverandering,” vertelt Roderik de Ridder. “Wij hielden toezicht op de naleving van de regels en ondersteunden bedrijven bij hun verplichtingen. We hielpen met de eerste monitoringsplannen en protocollen voor emissiehandel. De toenmalige directeur stempelde nog persoonlijk elke pagina van de monitoringsprotocollen,” lacht hij als hij terugdenkt aan die ‘pioniersfase’. “We hadden geen flauw idee hoe groot de NEa zou worden.” Wat toen al zichtbaar was, vormt nog steeds de kern van de NEa: een organisatie die toegewijd werkt aan haar publieke taak, toegankelijk is voor bedrijven en partners, en zich ontwikkelt tot een toonaangevende autoriteit binnen het Europese klimaatbeleid.

Beeld: © NEa / Nina Schimmel
Oude Garde NEa

Twintig jaar later is de NEa uitgegroeid tot een autoriteit met een breed en groeiend takenpakket en ruim 160 medewerkers. Alle nieuwe en afgeronde taken en verantwoordelijkheden zijn terug te vinden in dit jaarverslag en de Stand van de NEa. Ondanks alle veranderingen in twintig jaar tijd, is er volgens de ‘oude garde’ één ding hetzelfde gebleven: “De informele sfeer. En het gevoel dat we samen iets belangrijks doen ook.” Die informele cultuur werd een handelsmerk, ook toen de organisatie verder groeide en professionaliseerde.

Geen handleiding

Toen de NEa in 2005 werd opgericht stond het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) nog in de kinderschoenen. Bedrijven kochten voor het eerst CO₂-rechten en de NEa controleerde of ze zich aan de regels hielden. “We hadden geen handleiding,” vertelt Patty Leyting, die in 2004 als allround medewerker begon. “Toen het eerste register live ging, belden bedrijven ons constant met vragen. Een oud-collega zei ‘Laten we een helpdesk beginnen.’ Zo is Voorlichting & Registerbeheer ontstaan. Eerst met z’n tweeën, maar inmiddels een complete afdeling met 20 collega’s die in totaal maar liefst 10 talen spreken om bedrijven zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen bij het naleven van de regelgeving. Die ontwikkeling onderstreept hoe de NEa vanaf het begin inzet op toegankelijkheid. Bedrijven moeten niet alleen voldoen aan regels, maar ze ook begrijpen en kunnen toepassen.

De vroege jaren kenmerkten zich door improvisatie en enthousiasme. Bas Kroon, die in 2009 als trainee binnenkwam, herinnert zich de zogeheten RE-club (Register & Emissies): “We werkten keihard, maar lachten ook veel. Ik was zo enthousiast dat ik na mijn traineeship besloot te blijven. En ik zit er nog steeds,” zegt hij lachend. “Ik hecht waarde aan mijn eerste jaren, omdat er toen continu iets nieuws bij kwam: nieuwe systemen, nieuwe wetgeving, nieuwe onderwerpen. Dat bracht uitdagingen met zich mee en die hebben we, door de groei van de NEa en het bredere takenpakket, nog steeds.”

Vorig jaar interviewden we Bas en zijn collega Tessel over de IT-veranderingen binnen de NEa. Lees hier het artikel: ‘Van excelsheets naar een toekomstbestendig applicatielandschap’.

Groeipijnen en doorbraken

Naarmate het EU ETS zich uitbreidde, groeide ook de NEa. Er kwamen in de loop der jaren steeds meer nieuwe taken bij zoals hernieuwbare energie voor vervoer en toezicht op biobrandstoffen. De organisatie transformeerde van niche-speler tot toonaangevende autoriteit in verschillende markten. “De grootste uitdaging? Niet te veel op je bord scheppen,” zegt Jaap Bousema, die de groei van dichtbij meemaakte. “We wilden alles goed doen, maar moesten leren prioriteiten te stellen. Het is fascinerend om te zien hoe de NEa zich van een klein pionierend team met één taak heeft ontwikkeld tot een organisatie die inmiddels bijna acht keer zo groot is geworden. Dat heeft veel groei in kennis en professionaliteit gevraagd.”

Edyta Burger, ook al jaren betrokken bij de NEa, zag hoe het toezicht veranderde: “Vroeger werkten we reactief; nu gebruiken we data en risicoanalyses om proactief te sturen. Het toezicht is professioneler geworden, maar we blijven luisteren naar bedrijven. Dat maakt ons toezicht effectief. De balans tussen professionalisering en de menselijke maat is cruciaal, zodat het toezicht blijft bijdragen aan een goed werkend emissiehandelssysteem en aan een klimaatneutrale samenleving.”

Het jubileumjaar (2025): feesten, reflecteren en vooruitblikken

Het 20-jarig jubileum in 2025 was voor de NEa een moment van trots en reflectie. Het eerste jubileum-evenement vond plaats in april: de jubileumeditie van de Netwerkbijeenkomst, waar meer dan 300 bedrijven op afkwamen. Het evenement werd gehouden in Babylon, nabij Centraal Station Den Haag. “We organiseren al jaren de NEa Netwerkbijeenkomst, maar dit jaar had het een feestelijk tintje,” zegt directeur-bestuurder Mark Bressers. “De laatste jaren vonden de bijeenkomsten plaats op de Koningskade, maar voor het jubileum besloten we er wat meer werk van te maken. Nog steeds even interessant als voorgaande edities, maar nu met extra’s. Het was een leerzame en inspirerende dag.” Het bestuur heeft dit jaar ook, in het kader van het jubileum, een dag doorgebracht met het oud bestuur om de veranderingen, groei en professionaliseringsslag te bespreken. Meer hierover leest u in 'het interview met het bestuur'.

In juni 2025 was er het NEa Jubileumfeest. Samen met oud, huidig en nieuw personeel werd het 20-jarig jubileum gevierd in het Hofhouse in Den Haag, waarbij onder andere werd gedanst op muziek van de eigen NEa-band. “Het was een geweldige avond,” zegt Patty. “Medewerkers en oud-medewerkers werkten samen aan sketches en lieten daarbij zien hoe de NEa de afgelopen jaren is veranderd. Het was zo leuk om oud-collega’s weer eens terug te zien en bij te praten.” Bas Kroon: “Het mooiste was om te zien hoe generaties samenkwamen. De mensen die in 2005 begonnen, stonden naast stagiaires van nu. En allemaal met hetzelfde gevoel: we doen belangrijk werk.”

Als laatste was er in september 2025 de NEa 1-Daagse. “Sinds de coronaperiode organiseert de NEa elk jaar de NEa 2-Daagse: twee dagen om alle collega’s te verbinden,” vertelt Patty. “Omdat er in 2025 al veel feestelijkheden waren, kozen we voor een 1-Daagse op het strand van Scheveningen, met sprekers, workshops en lekker eten: een verbindende en inspirerende dag.”

De toekomst: ambitie en kameraadschap

Met de aangescherpte EU-doelen voor 2030 en 2050, nieuwe taken en een veranderend politiek speelveld staat de NEa voor nieuwe uitdagingen. Het nieuwe bedrijfsplan ‘Horizon 2025–2028’, speelt hierop in. “We hoeven niet overal als eerste bij te zijn,” benadrukt de oude garde. “Blijf focussen op wat we goed kunnen: betrouwbaar toezicht, praktische ondersteuning en een cultuur waar mensen zich thuis voelen.” Edyta Burger vult aan: “De komende jaren draait het om professionalisering en verbinding. Data en technologie helpen ons professioneler te werken, maar de menselijke maat blijft cruciaal.”

Er is weinig hetzelfde gebleven door de enorme groei van de afgelopen jaren. De NEa is niet alleen gegroeid in omvang, maar ook in taken: naast Emissiehandel kwamen er twee nieuwe domeinen bij Hernieuwbare Energie en Serviceverlening & Organisatie. Wat niet veranderd is, is de sfeer. Ondanks alle veranderingen en de fikse groei is de werkomgeving nog steeds heel prettig: met betrokken en ambitieuze mensen, in een informele cultuur.”

Patty: “Vroeger hadden we elke donderdag en vrijdag een borrel. Dan praatten we net zo makkelijk over nieuwe wetgeving als over weekendplannen. Nu we met 160 medewerkers zijn, moet je bewuster werken aan verbinding. Maar het gevoel is hetzelfde gebleven: we doen het samen met dezelfde drijfveren.” En dus gaat de NEa verder, met dezelfde mix van ambitie en kameraadschap die al twintig jaar haar succes bepaalt. “We weten niet precies hoe de toekomst eruitziet. Maar we weten wel hoe we er samen naartoe gaan.”

Jubileumactiviteiten 2025

We hebben dit jaar meerdere activiteiten gehad om ons jubileum te vieren. Hieronder een kleine compilatie.