Op 1 januari 2026 is de definitieve fase van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) gestart. In deze fase gelden bindende verplichtingen voor importeurs van CBAM-goederen en wordt actief toezicht gehouden op de naleving. Op deze pagina staat hoe het toezicht en de handhaving van de CBAM-verplichtingen zijn ingericht en wat dit betekent.
Toezicht en handhaving CBAM
Toezicht heeft als doel vast te stellen of importeurs en toegelaten CBAM-aangevers hun verplichtingen naleven. Het toezicht op CBAM wordt samen uitgevoerd door de Europese Commissie (EC), de NEa en de Douane. De EC signaleert op Europees niveau mogelijke onregelmatigheden. De NEa beoordeelt deze signalen en houdt toezicht op de naleving van de CBAM-verplichtingen in Nederland. De Douane controleert aan de buitengrens of CBAM-goederen met een geldige CBAM-toelating worden ingevoerd en of de douaneaangiftes van CBAM-goederen correct zijn ingevuld.
Handhaving volgt als uit toezicht blijkt dat CBAM-verplichtingen niet worden nageleefd.De NEa beoordeelt per situatie welke maatregel passend is. De sancties voor deze overtreding liggen vast in de CBAM-verordening en gelden in alle lidstaten op dezelfde manier.
Kernverplichtingen CBAM
Vanaf 1 januari 2026 gelden voor importeurs de volgende kernverplichtingen. Meer informatie over deze verplichtingen vindt u bij CBAM-verplichtingen.
- Invoer meer dan 50 ton aan CBAM-goederen door een toegelaten CBAM-aangever.
- Een CBAM-aangifte doen en voldoende CBAM-certificaten inleveren.
- Vanaf 2027: per kwartaal voldoende certificaten op de CBAM-rekening.
Toezicht en handhaving op CBAM-verplichtingen in 2026
Niet alle CBAM-verplichtingen gelden vanaf hetzelfde moment. In 2026 richt toezicht en handhaving zich vooral op de invoer van CBAM-goederen zonder geldige toelating. Daarnaast geldt in 2026 al de verplichting voor toegelaten CBAM-aangevers om relevante wijzigingen te melden, omdat deze van invloed kunnen zijn op de CBAM-toelating. Voor verplichtingen die pas vanaf 2027 gelden, zoals het doen van een aangifte en aankopen van certificaten zal het interventiebeleid worden uitgebreid.
Raadpleeg het CBAM-interventiebeleid 2026 van de NEa voor een uitgebreide toelichting.
Toelichting toezicht en handhaving bij kernverplichtingen CBAM
Beeld: © Nederlandse Emissieautoriteit
CBAM-interventiebeleid 2026 bij invoer zonder toelating
- Toezicht
De EC monitort in alle 27 lidstaten hoeveel CBAM-goederen worden ingevoerd. Ze kijkt per importeur die jaarlijks meer dan 50 ton aan CBAM-goederen invoert of er een toegelaten CBAM-aangever is. Als de Commissie mogelijke onregelmatigheden constateert, geeft ze dit door aan de NEa. De NEa onderzoekt deze signalen en kan daarbij informatie opvragen bij de importeur, de indirecte douanevertegenwoordiger en de Douane.
- Handhaving
Invoer van CBAM-goederen zonder geldige toelating is een overtreding. Als uit toezicht blijkt dat hiervan sprake is, informeert de NEa altijd de importeur of de indirecte douanevertegenwoordiger. In 2026 geldt een overgangsbepaling. Als vóór 31 maart 2026 een toelatingsaanvraag is ingediend bij de NEa mogen CBAM goederen nog worden ingevoerd. De NEa zal daarom bij overtredingen tot 31 maart 2026 alleen nog een waarschuwing afgeven als de aanvraag alsnog wordt ingediend. Bij overtredingen na 31 maart zal de NEa in beginsel optreden met boete-oplegging tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden. Ook wordt dan de Douane geïnformeerd die vervolgens CBAM-goederen van deze importeur aan de grens tegenhoudt totdat er een toelating is afgegeven.
- Toezicht
De EC beoordeelt alle CBAM-aangiftes die jaarlijks door toegelaten CBAM-aangevers in het CBAM-register worden ingediend. De NEa kan daarnaast een eigen beoordeling doen en gaat na of alle CBAM-aangiftes van de in Nederland gevestigde toegelaten CBAM-aangevers zijn ingediend.
- Handhaving
Als uit één van deze beoordelingen volgt dat ten onrechte geen of een onjuiste CBAM-aangifte is ingediend, dan stelt de NEa het aantal CBAM-certificaten dat ingeleverd had moeten worden ambtshalve vast. De toegelaten CBAM-aangever krijgt dan een maand de tijd om alsnog voldoende CBAM-certificaten in te leveren.
Naast de ambtshalve vaststelling legt de NEa ook nog een boete aan de toegelaten CBAM-aangever op. Betaling van deze boete ontslaat de toegelaten CBAM-aangever niet van de plicht om alsnog voldoende CBAM-certificaten in te leveren. De boete is € 100 (plus indexatie) voor elk CBAM-certificaat dat niet is ingeleverd. De boete kan alleen worden verlaagd als de toegelaten CBAM-aangever een fout in de CBAM-aangifte heeft gemaakt door onjuiste informatie van de exploitant of de verificateur over te nemen.
- Toezicht
Vanaf 2027 houdt de EC toezicht op de verplichting om per kwartaal voldoende CBAM-certificaten op de rekening te hebben dat overeenstemt met tenminste met 50% van het aantal ingebedde emissies van de ingevoerde CBAM-goederen. Als de EC constateert dat een in Nederland gevestigde toegelaten CBAM-aangever niet aan deze verplichting voldoet, dan stelt zij de NEa daarvan in kennis.
- Handhaving
De NEa neemt dan contact op met de toegelaten CBAM-aangever en verzoekt deze om het aantal CBAM-certificaten op rekening aan te vullen. Doet deze aangever dit niet, dan kan de NEa een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete opleggen, of in het uiterste geval de CBAM-toelating intrekken.
Toelating en herbeoordeling
De NEa houdt ook toezicht op de toelatingen die zij heeft verleend aan in Nederland gevestigde CBAM-aangevers. Via periodieke herbeoordelingen controleert zij of deze aangevers nog aan de criteria voor toelating voldoen. Als de NEa vaststelt dat een toegelaten CBAM-aangever niet langer aan de criteria voldoet, dan trekt zij de toelating van deze aangever in. Het is deze aangever dan niet langer toegestaan om meer dan 50 ton aan CBAM-goederen per jaar in de Europese Unie in te voeren.
Eén van de criteria voor de toelating is dat de betrokkene niet betrokken is geweest bij ernstige of herhaalde overtredingen van de CBAM-verplichtingen. Denk aan het inleveren van onvoldoende certificaten of per kwartaal onvoldoende certificaten aankopen. Overtredingen van de CBAM-verplichtingen kunnen dus ook gevolgen hebben voor de toelating en de mogelijkheid om CBAM-goederen te kunnen blijven importeren.